ROMANI I DASHURISË – Gazmend Krasniqi

nga PJESA VI

RRËFIMI I MJEKUT

*

            Pse nuk e kam shkruar unë romanin tim?

            Shkrimtarët që shkruanin romane më linin përshtypjen se ishin Zoti vetë, sikur ishin në gjendje ta përshkruanin atë histori si ta rrëfente vetë Zoti, si të kishte një interes të veçantë. Për mua, historia ime është më e rëndësishme sesa ajo e një shkrimtari, sepse është e imja, jo e një njeriu të mundshëm, ideal, por e një njeriu të vërtetë. Çdo njeri nuk është vetëm ai vetë, por edhe ai i veçanti. Po të mos ishim të veçantë, do të na vrisnin lehtë, kështu që nuk do të kishte kuptim të tregonim histori. Prandaj historia e çdo njeriu është e rëndësishme dhe hyjnore. Për sa kohë që jeton, një njeri plotëson një vullnet hyjnor: aty merr formë shpirti, vuan krijesa dhe kryqëzohet një shpëtimtar.

            Asnjë njeri nuk ka qenë ai vetë: jeta e çdo njeriu është rruga për te vetvetja. Nuk arrijmë ta kuptojmë mirë njëri-tjetrin, por secili flet për veten e vet.

            Rrëfenja ime nuk do të ishte e këndshme dhe harmonike, si historitë e trilluara, por absurde dhe pështjelluese si vetë jeta.

            Mandej, shpesh herë, kujtesa më ka bërë lojëra.

            Mbaj mend diçka nga koha kur desha të bëhesha misionar, por nuk më vjen e qartë se si ndodhi konkretisht. M’u desh një javë kontroll në bibliotekën personale, ku mes ca gjërave që nuk janë hapur prej vitesh, gjeta ca shënime të hedhura në atë kohë, përndryshe nuk do ta kisha kujtuar kurrë.

            Po jua tregoj ato, me kushtin që të mos bëhen publike, pasi kam frikë se më cenohet vendi i punës.

            Frikë apo…?

            Ja një dëshmi që bota rrotullohet. Dhe një tjetër, që botimi i këtij libri ndërlikohet gjithnjë e më shumë.

            Pres të më jepni të drejtë kur të shihni se çfarë gjeta në shënimet e mia, me një shkrim që mezi e deshifrova, të cilat nuk e di se si i paskam ruajtur. Pa ju, ato nuk do ta kishin parë dritën e diellit.

            Më duket se aq vrullshëm sa hyri, po aq vrullshëm edhe doli prej jetës sime, saqë gati më duket se nuk më ka ndodhur mua kjo gjë. Po të mos ishin shënimet nuk do të dija ta ndërtoja historinë.

            Mbase do të shkoj ndonjë ditë te ajo pllaka që më ndodhte ajo përthyerja kohore dhe do ta provoj edhe njëherë se çfarë mundem të bëj. Ndoshta, jeta jonë nuk do të mbetet kurrë pa misionarë.

*

            1.

            Një nga këto ditë, më ndodhi diçka e veçantë: kisha dalë nga biblioteka e qytetit me dy libra në dorë dhe dikush m’u afrua me kureshtja. Donte të shihte se çfarë lexoja.

            U tromaks si ato gratë e bibliotekës kur plotësoja kartelën e lexuesit.

            Do të doja të më flisje për ta, kur t’i lexosh, më tha.

            2.

            Kur i ktheva librat në bibliotekë, u ritakuam dhe ai më dëgjoi me vëmendje, duke pohuar me kokë gjatë gjithë fjalëve të mia.

            Do të bëhesh njeri i rëndësishëm, më tha.

            Për mua këto janë gjëra të zakonshme, ia ktheva.

            Nuk është ashtu, këmbënguli. Mes njerëzve ka dallime.

            Aty mësova se ai qe një misionar. Mënyra se si ma tregoi, profesioni i misionarit nuk më duket i keq. Ai donte të zbulonte gjëra për vendin e quajtur Analtë dhe u mrekullua kur unë i tregova disa gjëra.

            Ku i di? më tha.

            Di që i di, i thashë. Kaq.

            Duket menjëherë se u bëmë miq.

*

            1.

            Më pëlqen kur e takoj misionarin, por përgjithësisht e shoh të shoqëruar. E di lokalin ku rri me orë të tëra – një kënd prej xhami – por më vjen turp të afrohem, sepse ata janë të gjithë të rritur.

            Kur më sheh, zbret ato dy-tri shkallë të lokalit dhe prit t’i flas për Analtën. Nuk e di nga më vijnë ato fjalë, por ia them pa ngurrim.

            2.

            Një herë e pashë tek po qante, por nuk e dha veten para meje.

            Po haja diçka me qepë, tha duke u munduar të buzëqeshte.

            3.

            Ndonjëherë, më jep lekë për akullore. Shkoj te dyqani përballë dhe, duke marrë akulloren, them me vete: Po sikur t’i ruaj lekët, a do të mund ta vazhdoj shkollën për doktor?

            Në shtëpinë tonë nuk kemi shumë lekë: ato që fitojnë prindërit e mi mbarojnë pa ardhur data e rrogës tjetër, por unë nuk jam tip që harxhoj shumë. Kur të rritem, do të bëhem doktor dhe paratë do të jenë një gjë e zakonshme. Unë as sot nuk ndihem i varfër, por atëherë ndoshta unë do të kem më shumë prestigj në shoqëri. Kështu po më thoshte një ditë një shoku im, i cili i ka prindërit të pasur.

            Dua t’i bisedoj këto gjëra me misionarin, po ai përgjithësisht është i dhënë pas bisedave me shokët.

            4.

            Një ditë që u ndjeva plotësisht misionar, ai po rrinte gjithë kohën me shpinë nga rruga. Dukej plotësisht i përthithur nga biseda me shokun e vet dhe kjo po më shqetësonte.

            Kisha vështruar aq gjatë andej, saqë xhamat e lokalit u hapën dhe u mbyllën si një fizarmonikë që më përpiu.           

            Në atë errësirë u dëgjua zëri i një gruaje:

            Është dikush këtu.

            Jehoi me forcë e qeshura e një burri.

            Askush nuk shkel këtu pa lejen tonë. Ne jemi zotërit e shpellave të Analtës.

            E qeshura jehoi më me forcë.

            Hodha hapin, por u përpoqa të mos bëja zhurmë.

            Hodha edhe një tjetër. Edhe një tjetër.

            E bëra këtë për nja një orë.

            Kur dallova pak dritë, pashë se ajo vinte nga xhamat e lokalit.

            Aq shumë sa isha vonuar unë, pata shpresë se misionari e kishte mbaruar bisedën me shokun e vet, por nuk ishte ashtu: dukej sikur sapo kishin filluar.

*

            1.

            Kur e takova misionarin, nuk i thashë gjë, duke menduar se nuk do më besonte, vetëm se e pyeta se çfarë qe përthyeja kohore, për të cilën kisha lexuar në një libër. Nuk e mora vesh shpjegimin e tij, por isha i sigurt se ishte ajo që më kishte ndodhur mua.

            Më ndodhi përsëri në të njëjtin vend. Hoqa pak keq me përcaktimin e pllakës së duhur, por pastaj gjërat u bënë më të thjeshta.

            Mblodha shumë dëshmi që e afronin atë me të vërtetën e Analtës.

            Ia tregoja ato, por nuk i tregoja për mënyrën se si i kisha mbledhur: dua t’ia bëj surprizë. 

            2.

            Vendosa t’ia bëj surprizën sot. Do të dal, sapo të vishem.

            3.

            Pikërisht sot nuk erdhi. Ndenja tri orë në pllakën e duhur, por ai nuk e duk. Ndërsa shokët e tij bënë ritualin. Po e shkruaj këtë fjalë se e mësova dje. Por edhe se më pëlqen.

            4.

            Ka tri ditë që nuk duket.

            5.

            Ka dhjetë ditë që nuk duket.

            6.

            U bë një muaj që nuk duket.

            7.

            Sot iu afrova tavolinës ku rrinin shokët e tij.                       

            Sikur të kam parë, tha njëri.

            Desha të pyes për…

            Ah, je ai që bisedonit shpesh bashkë. As ne nuk e dimë ku është. Një natë, pas një loje bilardoje, uli stekën dhe na ktheu shpinën pa na përshëndetur. Fjalët e tij të fundit qenë:

            Po shkoj pak në Bruksel.

            Të tjerët qeshën me shprehjen. Unë jo, sepse nuk e kuptova atë.

            Ishte emotiv, vazhdoi ai që fliste. Nuk i pëlqente skenat e ndarjeve.

            Kjo qenka arsyeja që nuk u nda me mua, mendova.

            Nuk e di pse m’u kujtua dita që e kisha parë duke qarë. Por e mbajta këtë të fshehtë vetëm për vete.

ËNDRRA E ÇDO SHKRIMTARI

*

            Shkrimi i Romanit të Dashurisë paskësh qenë ëndrra në sirtar e shkrimtarit.

            Në fakt, kjo është ëndrra e çdo shkrimtari të çdo kohe, na tha. Veçanërisht sot. Në kohën e sotme.

            Prandaj përpiqej të gjente medoemos mënyra për të mos e pranuar dështimin. U kap te këto fjalë të mjekut: Ndoshta, jeta jonë nuk do të mbetet kurrë pa misionarë.

            Për të, kjo donte të thoshte se duhej ta bisedonte mirë këtë punë me mjekun.

            U nis për ta takuar, por rrugës e kapi një gazetare e kulturës. Nuk e dinte se njerëzit e njihnin për shkrimtar, sepse kështu iu drejtua gazetarja, prandaj u hutua.

            Kam frikë se nuk kam lexuar sa duhet romane, i tha ajo, por gjithsesi do të doja të flisnim për romanet tuaja.

            Të gjithë kemi frikë nga diçka, ia ktheu ai, unë, për shembull, kam frikë nga përthyerjet kohore.

            Gazetarja nuk e dha veten, edhe pse e mori vesh çfarë po thuhej.

            Unë, por edhe lexuesi, do të dinim se cila është gjëja më e famshme që keni shkruar ndonjëherë, vazhdoi ajo.

            Flet për një shkrimtar që takoi një gazetare, vazhdoi ai.

            Interesante, gati briti ajo.

            Ajo ishte aq e bukur, saqë ai do të donte ta mbushte shtëpinë plot me fëmijët e saj.

            Dhe…?

            Nuk mund të rritësh fëmijë në një dhomë ku ka shumë libra.

            Ka ndodhur vërtet?

            Nëse nuk do të ishte e vërtetë, do të më dënonin si mashtrues.

            A do të më fusni ndonjëherë personazh në ndonjë libër? A duhet të jem tani e kujdesshme në ato që them?

            Unë fus nëpër libra çdo gjë që më ndodh.

            E ndoqa në tv, pas lajmeve të fundit të ditës.

            Më pas, foli një shkrimtar tjetër, i cili tha disa gjëra për vdekjen e romanit.

            Shkrimtarit tonë nuk i qe bërë kjo pyetje.

*

            Atë fundjavë përfunduam në Shkodër, me të njëjtën makinë, shkrimtari mjeku dhe unë.

            Shkrimtari e kishte seriozisht: e bëri mjekun të kërkonte pllakën e dikurshme përballë lokalit ku i ndodhnin përthyerjet kohore.

            Mjeku, i hutuar, përpiqej t’ia kthente mendjen.

            Nuk ka kuptim, i thoshte. Po të mos ishin ato shënimet, aq që do ta kujtoja këtë histori. Nuk gjej më lidhje me të.

            Shkrimtari nuk donte t’ia dinte nga këto.

            Përpiqu, i tha me ton hipnoze. Përpiqu për një njeri në mision.

            Mua më zuri përkrahu dhe u nisëm nga lokali. Tani nuk servirej më kafe, por sanduiç. Ishin të mirë, veçse kishin shumë majonezë.

            Pasi e hëngri secili sanduiçin e vet, u nisëm nga mjeku që e kishim lënë në kërkim të pllakës. E gjetëm të mbytur në djersë.

            Ndoshta, nuk ke gjetur pllakën e duhur, tha shkrimtari.

            Nuk di çfarë të them, belbëzoi mjeku.

            Shkrimtari u ndje i dërrmuar.

            Ndihesh aktant apo personazh real? I thashë.

            Nuk më ktheu përgjigje.

            Ndoshta duhet një intervistë tjetër me atë gazetaren.

            As kjo nuk eci.

            Javën tjetër, në të njëjtën ditë e në të njëjtën orë do të jemi këtu, tha serioz.

*

            Javën e ardhshme, mjekut iu desh të kapërdinte një tufë librash, plotësisht jashtë profesionit të tij të përditshëm. Iu desh të lexonte edhe një herë se si qe shprehur Umberto Eco në shkrimin e tij të njohur për Milo Temesvarin. Pjesa tjetër, qenë libra magjish, por edhe libra shkencorë që merreshin me fenomenin e kohës. E dinte se nuk mund t’i bënte ballë këmbënguljes prej misionari të shkrimtarit.

            Skena u përsërit si në një film:

            Atë fundjavë përfunduam në Shkodër, me të njëjtën makinë, shkrimtari, mjeku dhe unë.

            Shkrimtari e kishte gjithnjë e më seriozisht: e bëri mjekun të kërkonte pllakën e dikurshme përballë lokalit ku i ndodhnin përthyerjet kohore.

            Mjeku, i hutuar, përpiqej t’ia kthente mendjen.

            Nuk ka kuptim, i thoshte. Po të mos ishin ato shënimet, aq që do ta kujtoja këtë histori. Nuk gjej më lidhje me të.

            Shkrimtari nuk donte t’ia dinte nga këto.

            Përpiqu, i tha me ton hipnoze. Përpiqu për një njeri në mision.

            Mua më zuri përkrahu dhe u nisëm nga lokali. Këtë herë, sanduiçi me shumë majonezë m’u duk i neveritshëm.

            Pasi e hëngri secili sanduiçin e vet (unë lashë më tepër se gjysmën), u nisëm nga mjeku. E gjetëm të mbytur në djersë.

            Asnjë shenjë? tha shkrimtari.

            Asnjë, tha mjeku.                          

            Ndoshta, nuk ke gjetur ende pllakën e duhur, tha shkrimtari.

            Nuk di çfarë të them, belbëzoi mjeku.

            Si thua, të numërojmë pllakat apo të bëjmë ndonjë matje me hapa?

            Instinktivisht, hodhi vetë disa hapa.

            Unë e mjeku po e ndiqnim me sy, kur një goditje e befasishme na përplasi përtokë.

            Sikur kishin mbirë nga dheu, disa policë, pasi na kontrolluan me imtësi, na vunë pranga të treve dhe na morën në makinë.

*

            Atë natë fjetëm në komisariat. Na ndanë nëpër dhoma të ndryshme dhe nuk u morën më me ne.

            Vetëm të hënën në mëngjes na u komunikua se ne donim të hidhnim në erë monumentin e martirëve të demokracisë, që ishte diku aty afër.

            Nëse nuk e pranoni akuzën, na thoni alibinë tuaj, tha oficeri.

            Pamë njëri-tjetrin në sy dhe ulëm kokat.

            Hë pra, tha oficeri, që deri atëherë e kishte parë çdo gjë si rutinë, po tani filloi të dyshonte.

            U drodha: po sikur të zbulonte problemin që më kishte dhënë paranojë!

            Edhe shkrimtari sikur po dridhej.

            Për fat e mori fjalën mjeku.

            E kam dëgjuar emrin tuaj, tha oficeri. Na thoni alibinë dhe do të shkoni në shtëpitë tuaja.

            Pse duhet të kemi alibi? pyeti mjeku. Ne nuk kemi lidhje fare me atë që thuhet.

            Unë ju besoj, tha oficeri. Po ai që u ankua është i afërm i njërit prej martirëve të asaj dite.

            Siç na tha mbrapa, shkrimtari kishte frikë vetëm një gjë: tërheqjen e mjekut nga kauza.

            Atij nuk i bënte përshtypje as që kishim fjetur një natë në komisariat. Thjesht, ishte vënë në provë. Një provë e kaluar me sukses.

            Alibinë na e gjeti vetë oficeri. Duhej të thoshim se qemë përfaqësuesit e një mitingu që do të zhvillonte opozita pas disa ditësh. Kishim diskutuar për mënyrën e tij të organizimit. Sidomos, për një tribunë.

            U lamë të lirë, por pasi mjeku i siguroi një pritje në klinikë një të afërmi të oficerit.

            Duhej të premtonim, gjithashtu, të mos dukeshim në qytet për pak kohë.

*

            Shkrimtarit sikur i ra pika, prej asaj që na ndodhi, por e mbajti veten. Gjithmonë, besonte se do ta gjente një zgjidhje.

            Po edhe unë doja suksesin e romanit, gjithashtu.

            Edhe mjeku. Siç na tha më vonë, ai nuk donte që ta mendonim se kishte qenë thjesht një 12 vjeçar gënjeshtar.

            Po kur e pyetëm, veç e veç, se çfarë mendonte të bënte, shkrimtari na u përgjigj:

            Erdhi Moisiu dhe tha: “Ligji”, erdhi Jezui dhe tha: “Dashuria”.

            Nuk la vend për pyetje tjetër.

*

            Gazetarja e kulturës e intervistoi përsëri. Këtë herë i lëshoi një pyetje konkrete:

            Çfarë po bëjnë personazhet?

            Ai u përgjigj, siç kishte bërë edhe tjetër herë, pa ngurrim:

            Të gjithë po udhëtojnë prapa në kohë. Kërkojnë të jenë të pranishëm në kryqëzimin e Krishtit. I pari ka me vete një steteskop. I dyti ka me vete të dashurën e tij të re. I treti ka më vete romanet “Madam Bovari”, “Ana Karenina” dhe dramën “Shtëpi kukulle”. I katërti ka me vete kushtetutën shqiptare të vitit 1976…

            E dashura e re, a mos është gazetare? e ndërpreu ajo.

            Po. Ajo gjithë kohën flet për librat. Dhe thotë vazhdimisht: Hë, se nuk u shemb Roma!

            Gazetarja duartrokiti shkurt, instinktivisht.

*

            Kur na u rritën mjekrat mjaftueshëm, kaluam një fundjavë tjetër në Shkodër. Këtë herë, e kërkuam pllakën e dëshiruar nga larg, që brenda lokalit. Diskutonim nën zë dhe dukeshim të trembur.

            Mjeku e kishte humbur tashmë besimin se mund t’ia dilte, por shkrimtari kërkonte t’ia ushqente atë me çdo mënyrë. Dhe nuk ishte pa ide. Ndenji një orë te dera e bibliotekës së qytetit, në pritje të ndonjë lexuesi 12 vjeçar. Hasi dy prej tyre, por nuk ndenji gjatë me ta.

            Kohë e humbur, i thashë mjekut. I pashë kopertinat e librave të tyre. Është një bestseller i kohës, që quhet “Si të bëhem i pasur për një ditë”.

            Kur erdhi shkrimtari, u pa se kisha të drejtë: nuk kishte gjë për të thënë.

            Ta jap unë një ide, i thashë. Si vepron njeriu me mision me një everdozë majoneze.

            Shtrembëroi fytyrën, sepse kishte krijuar edhe ai vetë neveri nga majoneza.

            Di unë një vend ku bëjnë kafe të fortë, tha mjeku dhe u ngrit i pari.

*

            Doli prapë në tv me gazetaren e kulturës.

            A e gjetën personazhet e tua kuptimin e jetës? qe pyetja e parë.

            Duket se i doli jashtë parashikimit, sepse u përtyp pak para se të përgjigjej:

            Ato kanë të drejtë për pak prestigj.

            Mendova se këtë herë ia kishin bërë pyetjet të tjerët, na tha kur u takuam.

            Ndryshe nga herët e tjera, doli nga emisioni i çoroditur, por plot ide të reja.

            Megjithëse qemë secili në shtëpinë e vet, në këtë kohë, si mua, si mjekut, na shkoi dora te mjekra, me të cilën nuk po mësoheshim dot.

            E përjetova këtë që bëtë, na tha.

            Mendonte se kishte përjetuar një përthyerje kohore.

            Edhe mua, edhe mjekut na shkoi prapë dora te mjekra.

            Po rrini para pasqyrës me gërshërë në dorë dhe kërkojeni pak figurën tuaj, na tha. Keni humbur besimin se mund të jeni njerëz me shije.

            Dhe qeshi me zë.

            Dy hapa më pas, pëshpëriti:

            Mos e ktheni kokën pas, sepse një berber ka dalë te dera dhe po na shikon mjekrat.

            E dinim se aty kishte një rrojtore, por na vinte zor ta kthenim kokën, prandaj nuk e kuptuam nëse po tallej apo po thoshte të vërtetën.

            Qenke me humor, tha mjeku.

            E kishte një përgjigje:

            Aq sa mund të jetë në humor një shkrimtar i dështuar që i është djegur kusia e mishit dhe tani po shkon të përballet me gruan që vjen e lodhur nga puna?

            Gjithë terreni i humorit kaloi nga ne dy të tjerët.

*

Shkrimtari shkoi vetëm në Analtë.

            Këtë informacion na e përcolli me një mesazh të papritur. 

            Kam gjëra të reja, na shkroi dhe në pritëm.

            Pas këtyre fjalëve, asgjë më.

            Na thanë se e kishin parë për herë të fundit nga shpellat.

            Nuk ia varte njeri, sepse u dukej njeri i çuditshëm.

            Kështu kaluan muaj e muaj.

            Një ditë, mjeku më pa në sy.

            Më duket se duhet të shkojmë edhe një herë në Shkodër, tha.

            Cilin hall të qanim më parë?!

*

            Unë shkova në lokalin e xhamave, ndërsa mjeku u vu në kërkim të pllakës së dikurshme.

            Kjo zgjati një copë herë, aq sa një person përballë, që më kishte parë disa herë teksa mbante përpara një laps e një letër, më tha se i dukej se më kishte më parë diku.

            Jam gazetar, i thashë.  E kemi këtë shans të na shohin e të na njohin.

            Kanë nevojë për ju. Kush ka nevojë për një shkrimtar sot? Për më tepër, një shkrimtar postmodernist        

            Unë kam nevojë për një shkrimtar postmodernist.

            Mos thatë “unë”?!

            Si quheni?

            Gazmend Krasniqi.

            Është e vërtetë se nuk ju kam dëgjuar më parë, por do të kisha nevojë për ju. Çfarë po shkruani?

            M’u kujtua një djalë i vogël që dilte nga biblioteka me ca libra të çuditshëm në dorë. Desha të hedh diçka për të, që të mos e harroj.

            Me çfarë librash?

            Duhet të them se u drodha pak nga fjalët që po thoshte. Kë kisha përpara?

            Ia shikoja titujt nga larg, sepse i mbante librat në dorë.

            A e takonte ndokush atë djalin nga ky lokal?

            Unë, jo.

            Po të tjerët?

            Për të tjerë, nuk e di. Nuk më kujtohet.

            Kujtohuni. Mbase e keni takuar.

            Më vjen keq. Po të ishte ashtu, do t’jua thosha.

            Nganjëherë, kujtesa na bën lojëra.

            Mos erdhi koha t’ju pyes se pse ju duhem?

            Nëse mendoni se e keni kontrollin mbi kujtesën tuaj.

            Mendoj se po. Edhe pse ju dukeni dyshues.

            Do t’ju nis një tekst me email dhe do të më thoni nëse pranoni ta nënshkruani atë me emrin tuaj.

            Duhet të them se nuk kuptoj asgjë. Po ndoshta një shkrimtar postmodernist duhet ta provojë një situatë si kjo.

            As mos u përpiqni ta kuptoni derisa ta lexoni tekstin.

            Diçka po filloj të kuptoj.

            Ishim duke shkëmbyer numrat e telefonit dhe emailet, kur mjeku po jepte shenjat e mërzitjes. Kishte filluar ta ndiente shumë mungesën e mikut tonë, shkrimtarit. Nuk donte ta pranonte zhdukjen e tij.


Your email address will not be published. Required fields are marked *