Edipi kërkon autor

EDIPI KËRKON AUTOR 

Gazmend Krasniqi

EDIPI KËRKON AUTOR 

            Nuk ia përcaktoja qartë fytyrën, ngjyrën e rrobave apo moshën, sepse rrinte mbi skenën e pandriçuar mirë, por zëri i tij vinte shumë i qartë. Kisha arsye të ndjehesha i bezdisur, pasi e pata marrë vesh se gjithë ai udhëtim i gjatë i trupës qe bërë për një shfaqje që nuk do të jepej.

Arsyen prisja të ma thoshte ai person që m’i ngulte sytë fort ndërsa fliste.

E di, na duhet një godinë e mirëfilltë teatri, por unë mendova të paktën ta ruajmë pa u prishur edhe këtë sallë që kemi, që, edhe kështu siç është, ia kanë vënë syrin… Më thoni: Si mendoni, regjisor, ku e dreqosa? Sepse duhet të gjejmë fajtorin. Ka punuar dikush kundër apo nuk mund të duronin dy shfaqje rresht? Duhej shfaqur një komedi e lehtë, ashtu si bënin pas Edipit mbret e tragjedive të tjera, apo duhej ta mbaja linjën e humorit që nga fillimi e deri në fund? A ndoshta mund ta kenë pëlqyer shfaqjen, por nuk ma thanë mendimin që patën? Ma thoni, dhe do ta keni gjithë publikun këtu! Ata janë ende në rrugë. Do ta shihni vetë se çfarë publiku është! Nuk pipëtinte asgjë kur ishin në sallë. Ata janë njerëzit e mi dhe i dua shumë: Ju lutem, ma thoni se ku e dreqosa! Janë njerëzit e mi: nuk dua të ndjehen të fyer e të nëpërkëmbur.

Gjeja mjaft arsye që të ndjehesha i bezdisur.

Kur u binda se erdhët ju, ja këto po thosha: Një duartrokitje, ju lutem! Më në fund, erdhi trupa! Isha krejt i hutuar nga ajo që po bënin, pra që nisën të largoheshin, sa mendova se duhej t’i prekja në sedër, kështu që vazhdova: Njerëz, nuk ju tërheq më gjetja e fajtorit mes nesh? Jeni të fyer nga vonesa e trupës? Sapo të na e thonë arsyen, le t’i gjykojmë. Nuk doni ta kërkojmë më fajtorin mes nesh! Te vetja jonë! Po sikur t’ju thosha: Shfaqja do të jepet nesër, çfarë do të thoshit? Po sikur t’ju thosha: Ajo që do të ngjasë, do të ngjasë, edhe po ta mbuloj unë me heshtjen time, çfarë do të thoshit? Po sikur t’ju thosha: Unë nuk shoh, por e dalloj menjëherë erën e gjakut. Tashti po bie një shi i kuq, çfarë do të thoshit? Po sikur:.. Njerëz…

Fjalët e tij më hynin nga njëri vesh dhe më dilnin nga tjetri.

E ta mendoni se, kur dola unë këtu, ata duartrokitën plot shtatë minuta. Shtatë minuta! Ajo që më dhemb, është se e keqja ndodhi për fajin tim, por nuk e gjej se ku e dreqosa. Salla qe plot, kur e pashë padurimin e tyre për të ditur diçka për historinë e shfaqjes dhe – mund të jetë ky çasti i gabimit tim – u tregova – ndoshta i frymëzuar nga qëndrimi im i gjatë në skenë – se si Lajit, mbretit të Tebës, orakulli i kish parathënë se do të vritej nga djali i vet, prandaj ia dha fëmijën shërbëtorit që ta vriste në mal. Se si shërbëtorit i erdhi keq për foshnjën dhe ia dha atë bariut. Se si bariu ia çoi foshnjën mbretit të vet, mbretit të Korintit, i cili e adoptoi dhe i vuri emrin Edip.

Këtu, pyeta veten: a duhej ta lejoja që fjalët të më hynin nga njëri vesh e të më dilnin nga tjetri?

Më vunë kusht: ose t’u thosha vazhdimin e historisë, ose do të iknin. U thashë, me hile, se si, kur u rrit, Edipi u zu me një shok, i cili e shau dobiç. Se si shkoi te orakulli që të sqarohej, por i thanë se do të vriste të atin dhe do të martohej me të ëmën. Se si iku nga Korinti dhe mori rrugën për në Tebë, po në një kthesë rruge vrau të atin, Lajin. Se si, kur arriti në Tebë, doli fitimtar mbi Sfinksin, sepse zgjidhi enigmën, kështu që u bë mbret i Tebës, duke u martuar me Jokastën, të ëmën.

Nuk ia ktheja dot: do të lodhej dhe do të dilte vetë në temë.

Ishte vendosur heshtja që adhuron çdo regjisor. Apo s’është kështu heshtja që adhuron çdo regjisor! Por pas pak sikur u vunë në lëvizje ca të tjerë. Kushti i mëparshëm: ose t’u thosha vazhdimin e historisë, ose do të iknin. Ku e dinin se nuk e kisha thënë fundin? Për të shpëtuar, mendova të them edhe fundin e historisë, duke besuar se ky do të ishte edhe grepi për shfaqjen. Çfarë u thashë tjetër, pra? Se si në Tebë ra murtaja e tmerrshme dhe orakulli tha se duhej të zbuloheshin dhe të dënoheshin vrasësit e Lajit. Se si Edipi zbuloi se qe vetë vrasësi. Se si, Jokasta vrau veten, ndërsa ai do të vetëverbohej…

            Nuk po e kuptoja se pse nuk e thoshte më shkurt që e kisha përballë prishësin e shfaqjes sonë.

Ata heshtën kështu si ju. Më kuptoni drejt, u ndjeva prapë në borxh para presionit të tyre, sepse i kisha thirrur unë, prandaj, pasi pashë se ua kisha tërhequr vëmendjen, vazhdova:

E di, një publik që ka mbushur sallën, nuk do t’ia dijë për problemet e brendshme të një trupe: ai do shfaqjen. E pashë nga duartrokitjet tuaja. Për të mbushur kohën: nëse nuk keni dëgjuar për këtë shfaqje, ja ku po jua them se ajo na mëson se te çdo gjë e keqe që na ndodh, duhet të gjejmë fajtorin. Siç mund të kuptohet, gjejmë fajtorin që të çlirohemi nga e keqja. Është si ajo historia që, besoj, e dini, sepse na e thoshin kur ishim fëmijë. Ajo që, kur një burrë shkoi të bënte boliera në mal, befas dëgjoi se si orët e maleve i flisnin njëra-tjetrës nga majë në majë. Zëri i parë: Tash që i lindi djalë atij që bën djepa e boliera, si t’ia caktojmë fatin? Zëri i dytë: Me vra babën e me marrë nënën për grua.

            E kisha marrë lehtë: filloi të më dukej më djallëzor sesa e kisha menduar.

Qe e vërtetë: pjesa më e madhe e kishin dëgjuar.

Mos ndoshta na quajnë të padenjë për shfaqjen e tyre? Mos ndoshta kanë parë sa e keqe është rruga që të sjell këtu dhe na kanë menduar si fundin e botës? Mos ndoshta e dinë se sa e pa mirëmbajtur dhe me probleme është godina ku do të aktrojnë? Mos ndoshta duhet të nxjerrim ndonjë deputet më të mirë nga gjiri ynë, sesa këta që na e tjetërsojnë këtë pronë të përbashkët?

Ndoshta kam gabuar kur thashë këto!

Shfaqja pat dështuar, ishim vetëm ne dy në atë sallë, pse të mos e dëgjoja? Mandej, aktorët po pinin ndonjë kafe a birrë, sepse isha unë njeriu i përgjegjësisë dhe do të përgjigjesha para tyre.

Atë çast e mendova si diçka madhështore, ndërsa tashti dua ta di: Si mendoni ju, regjisor, a mos e dreqosa këtu?

Mirë pra, ja si vazhdova: Keni të drejtë, kur kërkoni shfaqjen. E kam lexuar tekstin dhe e kam parë shfaqjen, por nuk e mbaj mend.

Kuptomëni, kërkonin të luaja unë Edipin… Jo Edipin e Sofokliut, por… tonin. Që të tregojmë se kemi Edipin tonë dhe nuk duam t’ia dimë për mendjemëdhenjtë… T’ua thyejmë hundën… mendjemëdhenjve.

E dreqosa aty ku pranova t’jua thyejmë hundën ju? Fillimisht, më duhej në vatër cungu i pazakonshëm i Ditës së Këndellave. Pastaj, një shami e vockël, e varur diku në vend të dukshëm, që më tërheq vëmendjen.

Gjithashtu, duhet të zinin vendet e tyre kori i burrave dhe kori i grave.

S’di se si ndodhi që, për dreq, unë arrita ta përfytyroja vendosjen e dy koreve në skenë.

            Ndoshta kjo vinte nga nevoja për të përballuar fjalomaninë e atij njeriu. Siç mund të ishte edhe diçka më shumë se kaq.

Për më tepër, unë duhej të shikoja me tmerr se si po i afrohej shtëpisë një burrë dhe të ngrija pushkën e të merrja shenjë.

S’e di a ia doli të më sugjestiononte përsëri, apo isht mënyra për të dalë prej asaj fjalomani, që unë arrita të shihja hijen e atij burri.

Ai do të më thotë – Jam i paarmatosur. Mandej, i vrari nuk vritet… Dhe kjo është shtëpia ime.

Unë do t’i them – Njerëzit e dinë se shtëpitë janë për të gjallët, jo për të vdekurit.

Ai do të më thotë – Po nëse të them se nuk jam i vdekur!?

Unë do t’i them – Aq më keq për ty!…

Ai do të më thotë – Dua të takoj gruan. Ta takoj dhe t’i flas. Është e domosdoshme… për të gjithë ne. Kokë për kokë.

Unë do t’i them – Ka qenë ëndrra ime e vjetër të kem një grua dhe një shtëpi si kjo. E pe herën e parë që biseda mes nesh nuk funksionoi. Duhet të mësohesh me fatin tënd të keq.

Ai do të më thotë – Dua të flas me të. Jam i shoqi. Duhet të bisedoj me të. Është e rëndësishme. E domosdoshme. E pakundërshtueshme…

Unë do t’i them – Ishme, oshme, ushme… Po të ishe burrë, do të bëje ndonjë çun për këtë ditë. Do të shohësh se si do ta bëj unë rreshtin e çunave.

Ai do të më thotë – Unë e kam bërë një.

Unë do t’i them – Jam kureshtar për pamjen e tij gjysmënjeri – gjysmëpeshk… Largohu dhe mos harro ta marrësh me vete atë shaminë që po ma tundje para syve. Sidomos atë. Nuk kam parë ndonjëherë që të kërcënohet tjetri, ndërkohë që ke ngritur flamurin e kapitullimit.

Ai do të më thotë – Nuk është flamur. Erdha të të pyes: a e njeh këtë shami? Shikoje mirë. Hë pra, shikoje mirë…

Unë do t’i them – E thashë: ai flamuri i kapitullimit tënd.

Ai do të më thotë – Këtë shami ma dha nëna jote.

Unë do t’i them – Po ta mbyll unë atë gojën e ndyrë.

Ai do të më thotë – Unë jam këtu, sepse ti nuk ia thua për pushkë.

Unë do t’i them – Ja ku erdhi ora që unë të shpëtoj prej teje dhe ti të shpëtosh prej vetes tënde!

Ai do të më thotë – Ja tashti është ora të ta jap një lajm të keq.

Ja gjuajtja me pushkë do t’i japë fund historisë, mendova. E kishte shpejtuar vetë kulminacionin.

Po shkoja kundër Aristotelit: a mund ta jepja realitetin pa e riparaqitur atë, por vetëm duke e ndërtuar si doja unë? Si mendoni ju, regjisor, e dreqosa këtu apo më lart?

Po gruaja, çfarë do të më thoshte ajo në situatën e krijuar?

Le të themi se unë do t’i thosha – Pse ia ke ngulur sytë derës aq fort? Mos do të ikësh?

Le të themi se ajo do të më thoshte – Kërkohet vrasje.

Le të themi se unë do t’i thosha – E mendova edhe këtë. Ma thuaj se cila është mënyra me të cilën do të më vrasin.

Le të themi se ajo do të më thoshte – Përkundrazi, kërkojnë që të vrasësh për ta.

Le të themi se unë do t’i thosha – Edhe cungut i kanë hedhur diçka që të mos ndizet… Por nuk do t’u pijë ujë loja që po luajnë.

Le të themi se ajo do të më thoshte – Ata… kërkojnë prej teje që t’i mbrosh…

Le të themi se unë do t’i thosha – Nuk të thashë: lirova ariun. Sot u bë i padurueshëm me ato ulërimat e tij. Ndoshta pas kësaj dite në këtë shtëpi nuk ka më vend për egërsirat. Nëse do të kthehet, është problemi i tij.

Le të themi se ajo do të më thoshte – Edhe atij nuk ia mbajti që të jetonte në një çati me ty.

Le të themi se unë do t’i thosha – E drejtë: arinjtë e nuhatkan se unë jam ai që nuk i vjen njeri në dasmë.

Le të themi se ajo do të më thoshte – Fundja, po prindërit e tu pse e bëjnë?

Le të themi se unë do t’i thosha – Ata kanë arsye për hatërmbetje, pasi unë nuk i pyeta kur vendosa të martohem me ty.

Le të themi se ajo do të më thoshte – Ata nuk vijnë që të më fyejnë mua, megjithëse gëzimi e morti i zbusin njerëzit.

Le të themi se unë do t’i thosha – Po flet si më e madhe.

Le të themi se ajo do të më thoshte – Më e madhe jam. Harrove?

Le të themi se unë do t’i thosha – Po ti harrove se është dhe nata e parë e martesës sonë! Eja… nuk më ke dhënë ende puthjen e parë.

            Mbyllja ideale! Ja shpëtimi, edhe më shpejt sesa e prisja.

Besoj e dini, regjisor, kështu thotë ai rrëfimi popullor për këtë çast: vetëtima, bubullima dhe zhurma e fortë e krahëve të një pëllumbi.

Siç po më ndodhte tashmë, prapë arrita ta përfytyroja atë skenë: edhe vajzat e korit përplasen përtokë gjithandej, me një pamje tragjike.

Vazhdova, pak më i përqendruar:

Unë do t’i them – Pse ia ke ngulur sytë derës aq fort? Mos do të ikësh?

Ajo do të më thotë – As unë nuk doja ta besoja, por tashti nuk mund të mos besoj se në këtë vend ka pllakosur gjëma. Duhet t’u përgjigjesh: je apo nuk je gati të vrasësh? Kjo është çështja!

Unë do t’i them – Shoh njerëz të shqetësuar në rrugë. A thua i ka trembur ariu?

Ajo do të më thotë – E zgjodhe a po nuk e zgjodhe ti këtë ditë për martesën tonë?! Tashti për tashti duhet të na ndezësh cungun e Natës së Këndellave. Ndërkohë, e merr edhe vendimin.

Unë do t’i them – E zgjodha këtë ditë se desha që njerëzit ta mbajnë mend gjatë martesën tonë. Mendova se dhuratat e dasmës do të na bëjnë të pasur. Mandej do të shes mullirin e tim et… Jeta është një provë për të fortët.

Ajo do të më thotë – Dukesh i lumtur!

Unë do t’i them – Të jesh i lumtur, do të thotë ta shohësh botën ashtu siç e dëshiron. Kush nuk e çmon jetën, nuk e meriton atë. Edhe ti je e lumtur. Të paktën, duhet të jesh.

Ajo do të më thotë – Do të doja të isha.

Unë do t’i them – Një herë martohet njeriu.

Ajo do të më thotë – Përgjithësisht. Ka që martohen më shumë… Jo këtë shami, të lutem! Çoje aty ku ishte. Të lumtë!

Unë do t’i them – Nuk e di pse po më vërtitet në mendje fjala deputet…

Ajo do të më thotë – Pse jo? Tashti ke besimin e një fshati të tërë. Po të sjell një shami tjetër, zoti deputet, por këtë mos ma luaj.

Unë do t’i them – Jo, desha të thosha se vetëm gratë e tyre kanë pushtet mbi burrat deputetë.

Ajo do të më thotë – Të sjell dy a tri shami të tjera, veç këtë mos ma luaj, zoti deputet.

Unë do t’i them – Të ndërroi ngjyra e fytyrës. Apo reflekton zjarri që ndeza?

Ajo do të më thotë – E kam mendjen te murtaja që ka mbërthyer vendin.

Unë do t’i them – Kush e ka shpikur atë murtajë, duke menduar se do të më trembë me të, gabon rëndë. E tregon buzmi se sa e dua jetën. Ja, sa t’i fryj pak.

M’u vërsul përsëri ky përfytyrim:

Kori i grave –

Svjen buzmi bujar

Me gjeth e me bar

Me edha e shtjerra

Mbas tyre s’ vjen vera

Kori i burrave –

Gjëmë e zezë. Gjëmë e zezë.

Rend në natë një gjëmë e zezë.

Gjëmë e zezë. Gjëmë e zezë.

Vdekur hëna, s’lëshon rreze.

Gjëmë e zezë. Gjëmë e zezë.

Vazhdova:

Ajo do të më thotë – Hiqe mendjen nga ajo shami, të lutem! Sidomos nga ajo.

Unë do t’i them – Tashti nuk po e heq ti.

Ajo do të më thotë – Nuk dëgjohen hapa… Do të jetë Lija. Lija e Bardhë. Ajo mund të ecë pa u dëgjuar. Qentë nuk duhet ta kafshojnë. Përndryshe ajo do të zemërohet dhe do të bëjë kërdinë ndër njerëz.

Unë do t’i them – Ç’është kjo?

Ajo do të më thotë – Një sëmundje shumë e keqe.

Unë do t’i them – Është zënë edhe hëna. Errësira është bërë shumë e thellë.

Ajo do të më thotë – Nuk qenka Lija atëherë, por lugati. Lugati e zë hënën.Kështu thonë të vjetrit… Mos…. Më duket… se dëgjova hapa.

Unë do t’i them – Do të jetë ndonjë lopë apo ndonjë derr.

Ajo do të më thotë – Shtrigat! Qenka e vërtetë ajo që pëshpëritin njerëzit nëpër fshat: kanë nisur të dalin shtrigat.

Unë do t’i them – Na lër të dëgjojmë.

Ajo do të më thotë – Më prit sa të rregulloj një punë.

Unë do t’i them – Qenka thënë nga zotat që ta ndreq unë këtë fshat të marrë…

Ajo do të më thotë – Tashti shtrigat do të ikin nga kjo shtëpi. Futa gjilpëra në pragun e portës. Nesër do të lyejmë me hudhër brirët e kaut, të dashit, të cjapit të kumbonës. Që të mos i marrë mësysh shtriga.

Unë do t’i them – Kjo të duket si trokitje shtrigash?… Janë ata po të them!

Ajo do të më thotë – Mos është im shoq?

Unë do t’i them – Ke parë ndonjëherë të ngrihet njeri nga varri?

Ajo do të më thotë – Njerëzit thonë se kanë parë.  Prandaj u zu hëna. Të thashë, lugati e zë hënën. Martesa jonë po ia luan eshtrat vendit.

Unë do t’i them – Ti po na kërkon të ndihemi fajtorë?… Kur këndon gjeli, të vdekurit kthehen në varre. Nuk ta kanë treguar këtë?

Ajo do të më thotë – Atëherë kemi të bëjmë me një të gjallë. Gjysma e së keqes.

Unë do t’i them – Të parin që do të shkelë në prag, do ta qëlloj mu në ballë… Hiqe mendjen prej aty.

Ajo do të më thotë – Mbase po vijnë të kërkojnë ndihmë prej teje. Kërkojnë fjalën tënde.

Unë do t’i them – Më duket se i njoh këta hapa… Është yt shoq.

Ajo do të më thotë – Si flet kështu për të vdekurin?! Mos e prish gojën!

Unë do t’i them – E pashë pak më parë, kur ti kishe dalë.

Ajo do të më thotë – E pe fantazmë?

Unë do t’i them – E pashë. Kaq di të them. Folëm. Më mirë, donte të fliste. I thashë se nuk kisha pritje.

Ajo do të më thotë – Po të sjell diçka për të pirë. Duhet ta marrësh veten.

Unë do t’i them – E pashë, të thashë… Atje, nga krahu i lumit…

Ajo do të më thotë – Ke parë fantazmë. Është vendi ku e vrave dhe ra në lumë.

Unë do t’i them – U zhduk sapo ngrita pushkën. Si një lepur. Veç ta shihje.

Ajo do të më thotë – Po fantazmat nuk pyesin për pushkë!

Unë do t’i them – Di që iku sapo ngrita pushkën. Si një kaproll. Si një…

Ajo do të më thotë – Hapu pak, që të shikoj.

Unë do t’i them – Duket sikur mezi pret që ta shikosh.

Ajo do të më thotë – Po bëhesh xheloz për një të vdekur?

Unë do t’i them – Më thuaj kur ta shikosh… Këtu bën shumë ftohtë. Po shkoj t’i fryj zjarrit… Nëse është kthyer ariu, më thuaj.

Ndërkohë, shoferi i trupës filli t’i binte borisë së autobusit.

Prisja frenimin e makinës suaj. Do ta dëgjoja edhe një kilometër larg, kaq e thellë ishte heshtja. Si mendoni ju, regjisor, e dreqosa këtu apo më lart?

Mirë pra, sidoqoftë, vazhdova:

Unë do t’i them – Pse ia ke ngulur sytë derës aq fort? Mos do të ikësh?

Ajo do të më thotë – Prit. Dëgjoj hapa… I njoh këto hapa.

Unë do t’i them – Edhe unë i dëgjoj. Më duket se edhe unë i njoh… Mos është ariu?

Ajo do të më thotë – Është një i panjohur.

Unë do t’i them – I panjohur? Sonte?

Ajo do të më thotë – Nuk e di pse mua më duket natë e duhur për të panjohur.

Shoferi po vazhdonte t’i binte borisë.

Po, një i panjohur.

Ai do të më thotë – Jam mbreti Edip.

Unë do t’i them – O leckaman, që ia paske dalë që të dukesh si mbreti Edip, ç’e mirë të solli!

Ai do të më thotë – Jam vetë mbreti Edip. Pa kurorë dhe pa sy.

Unë do t’i them – Pse po më kujtojnë zotat veç me të vdekur? Largohu nga purgatori im! Nuk ka diku një të gjallë?!

Ai do të më thotë – Meqë nuk mund të dalësh mbi zotat, dëgjo.

Unë do t’i them – Punët e rëndësishme kërkojnë kohë, prandaj shko e gjej ndonjë vend tjetër për të llomotitur. Largohu!

Ai do të më thotë – Po nëse të them se… po të sjell një amanet që i përket nënës tënde?

Unë do t’i them – Si mund të më bindësh se e ke takuar nënën time?!

Ai do të më thotë – Ditën e martesës tënde ka dashur të të thotë diçka… Të të thotë diçka dhe të të japë diçka…

Unë do t’i them – Kjo është e vërtetë. Më ka thënë disa herë se ditën e martesës do të më thotë diçka dhe do të më japë diçka… Më kishte dalë nga mendja…  Dashuria…

Ai do të më thotë –

Ah, dashuria!

Martesa, martesa më lindët mua

Dhe si më lindët mua,

Bëtë të mbijë e njëjta farë

Që nxori etër dhe vëllezër,

Edhe fëmijë, gra dhe nëna

Dhe gjithë ato gjëra të turpshme

Që mund të ndodhin te njerëzia.

Me fjalët e tij kishte pushuar edhe rënia e borisë.

Siç mund ta kuptoni, qenë të vetmet fjalë që i mbaja mend të artikuluara saktë nga pjesa e Sofokliut, prandaj nuk mund të më akuzoni se e shpërdorova tekstin tuaj para atij spektatori. Pra, nuk mund të jetë kjo arsyeja që spektatori u largua para jush. Disa fjalë të hapërdara aty-këtu, teoria postmoderne i pranon. I përdorja me qëllim. Dhe duhej të vazhdoja t’i përdorja, nëse duhej të zbuloja sa më shpejt zgjidhjen e konfliktit.

Nuk besoja se do ta përballonte kulminacionin.

E përmblodha veten dhe vazhdova:

Ajo do të më thotë – E gjetëm se nga na vjen e keqja. Ajo është kundër martesës sonë. Si nuk më shkoi mendja më parë! Na ka zënë mallkimi i saj.

Unë do t’i them – Më kishte dalë nga mendja se çfarë duhet të thotë një nuse për një vjehërr.

Ajo do të më thotë – Të lutem, thuaji nënës tënde që ta tërheqë mallkimin. Po fillimisht, dëgjoje këtë njeri deri në fund. Ka diçka te ai që më kujton dikë.

Unë do t’i them – Çfarë mund të të kujtojë kjo fantazmë?

Tregonte se kishte probleme: nuk e mbante dot si duhej kulminacionin.

Ai do të më thotë – Nga fjalët e kësaj gruaje m’u kujtua historia ime e largët… E largët por që duket sikur më ka ndodhur dje.

Unë do t’i them – Përse nuk erdhi vetë nëna? Përse nuk erdhi babai? Nëse më kanë falur?

Ai do të më thotë – Babai? Ai nuk e di nëse të ka falur.

Unë do t’i them – Ti po përpiqesh të vësh në dyshim ndjenjat e tim et për mua?

Ai do të më thotë – Është më mirë ta dish… Nuk mund ta kërkojmë më mendimin e tij…  Babanë… tënd… e futën sot… në dhe…

Unë do t’i them – Të mësoi nëna ime që të m’i thuash këto fjalë?

Ai do të më thotë – Vdekja është e verbër, nuk pyet për ditën kur mbërrin.

Unë do t’i them – Vdekja është e verbër, si murtaja, nuk pyet. Kur të më dalë përpara një i verbër, do të trembem. Ja, kështu siç trembem nga ti. Herët qenke ngritur, o plak! Plak? Le të themi me emrin e vërtetë: o mashtrues!

Ai do të më thotë – S’kam fjetur fare. Më duhet të kryej amanetin.

Isha i sigurt se boria e autobusit binte për mua, por nuk lëviza as qerpikun. Ai e pa këtë dhe mori zemër përsëri.

Një bori e largët makine m’u duk si një zile shpëtimtare. E zgjata heshtjen më tepër se duhej, por askush nuk po lëvizte nga vendi, prandaj qeshë i detyruar të vazhdoja:

Ai do të më thotë – Nuk ika për të shpëtuar prej luftës: ika të shpëtojnë prej meje ata që po luftojnë. Orakujt thanë se do ta fitonin luftën ata që do të më kishin mua me vete. Por unë jam ai që s’e vrasin as njerëzit, as zotat. Jam ai që zotat e dënuan me jetën e jo me vdekjen. Jam vëllai i fëmijëve të mi. E meritoj dhunën e këtij vetëndëshkimi. Dua të më vrasin. Më thanë se dikush e ka marrë përsipër. Të gjitha  shenjat më sollën këtu tek ti. Ti duhet të vrasësh Edipin dhe ta shpëtosh një herë e mirë atë të gjorë. Dhe, bashkë me të, të gjithë banorët e këtij vendi. Veçse, më parë, më duhej të kryeja amanetin. Për fat, babai yt pati një vdekje natyrale.

Unë do t’i them – Vdekja në të gjitha rastet është vdekje.

Ai do të më thotë – Po kjo do të thotë se nuk je një si unë. Nuk je një Edip. Një Edip i pambrojtur. Sepse në këtë vend vjen era atëvrasje. Duhet ta dini se kur bie shi i kuq, faji është shumë-shumë i madh. Prandaj, fajtori duhet gjetur e ndëshkuar. Shi prej gjaku, thënë më drejt… Shikoni jashtë. Unë nuk shoh, por e dalloj menjëherë erën e gjakut. Tashti po bie një shi i kuq. Besomë fatin tënd, që të të besoj fatin tim. Kjo që është tashti vuajtja ime, do të jetë më vonë e një njeriu të këtij vendi. E shoh se si po vjen… Gjëma e zezë… Por duhet të më luteni që t’jua them. S’ma heq gjë nga mendja: vetëm një atëvrasje mund të kutërbojë kësisoj…

Unë do t’i them – Epo im atë pati vdekje natyrale!

Ai do të më thotë – Edhe unë mendova se vdiq babai im.

Unë do t’i them – Nëse nuk pranon të flasësh, do të thotë se je ti fajtori. Sidoqoftë, ti ke ndihmuar në kryerjen e krimit.

Ai do të më thotë – Çfarë fati i tmerrshëm: të vrasësh babanë! Nuk do të doja ta takoja një njeri të tillë! Jooooooo!… Po një njeri i tillë është në këtë dhomë!

Unë do t’i them – Të harrova… Në fakt, ta vrasësh një si ti, është bekim prej Zotit!

Ai do të më thotë – Por për mua je po ti ai që i ndërlikon gjërat këtu.

Unë do t’i them – Ke një guxim të tmerrshëm. Po mendoja a mund të jem unë ai fatmadhi që do të ta marrë jetën!?… Jam i sigurt se do të provoja kënaqësi.

Ai do të më thotë – Thashë: je duke folur vetëm ti. Dhe nuk pranon se i ndërlikon gjërat!… Kjo shami sikur ma hoqi pak lodhjen. Faleminderit! Kush e ka qëndisur?

Unë do t’i them– E zonja e shtëpisë, sigurisht. Siç e do zakoni.

Ai do të më thotë – Çfarë ka të qëndisur?

Ajo do të më thotë – Tri zemra të vogla në secilin cep.

Ai do të më thotë – Çfarë zakoni është ky?

Ajo do të më thotë – Nuk e di të jetë ndonjë zakon i veçantë. E ka qëndisur shumë vite më parë. Në martesën tjetër… Një trill i thjeshtë… Nuk i ngjet asnjë qëndisjeje tjetër… Një ditë më tha se në gjithë botën mund të gjendet vetëm një shami tjetër si kjo… Por edhe atë e qëndisi me ato duar.

Ai do të më thotë – Sa i lodhur jam!

Unë do t’i them – Të lodhur jemi ne, nga ato historitë e tua me mbretër e bij mbretërish. Zbuloje maskën, o plak i mjerë!

Ai do të më thotë – Jam i lodhur. Jam tepër i lodhur. Kini mëshirë për këtë plak të mjerë.

Unë do t’i them – Murtajë! Zgjebe! Kërmë! Meqë të ra në kokë një fatkeqësi prej zotave, ti urren të gjithë njerëzit e kësaj bote. Nuk të bëjnë përshtypje fjalët as kur ta kujtojnë se je një i dënuar me jetën?!

Ai do të më thotë Që ti të bindesh se yt atë ka vdekur më të vërtetë… Merre këtë… Merre, një copë rrobë është… Aaashtu!

Unë do t’i them – Ka aromën e nënës sime. Aromën e sepetit të saj. Duket sikur jam treguar i padrejtë me të që nuk e pyeta për këtë martesë!

Ai do të më thotë – Po lë amanetin dhe po iki.

Unë do t’i them – Për një shami erdhe deri këtu?! Një shami?!

Përfytyrimi im:

Kori i grave do ta shtyjë gruan, që duket pa pikë force, por ai nuk tha asgjë nga këto.

Ai do të më thotë – Erdhi koha të ndahemi. Ka qenë rrugë e gjatë për një plak si unë.

Unë do t’i them – Ja ai që ka gënjyer vetëm njëherë në jetën e tij! Ja mashtruesi! Do të të tërheq zvarrë. Le ta marrin vesh të gjithë se kush është e keqja e këtij vendi. Do t’ua hedh trupi tënd të qelbur qenve.

Ai do të më thotë – Oh, sa e tmerrshme është dituria, kur s’i sjell dobi atij që e ka!…  Lërmë të shkoj, se po m’u binde, dhe ti, dhe unë, do ta durojmë më lehtë fatin.

Unë do t’i them – Nëse s’thua të vërtetën, do të thotë se je mosmirënjohës ndaj këtij vendi që të pranoi pa dhënë prova se sa vlen.

Ai do të më thotë – Mos më kërko më tepër.

Unë do t’i them – Ti di të vërtetën dhe nuk do ta thuash? Ti kërkon rrënimin e këtij vendi?

Ai do të më thotë – Ti më qorton mua, sepse s’shikon te vetja. Ajo që do të ngjasë, do të ngjasë, edhe po ta mbuloj unë me heshtjen time. Një edip kaq mund të thotë.

Unë do t’i them – Ti na solle murtajën, por ndërkaq edhe ty do të të hanë qentë dhe sorrat. Do të zhduket edhe kujtimi yt.

Ai do të më thotë – Ka gjëra që i shikoj më mirë se të tjerët. Madje, mund të shikoj përtej gjërave që shohin të tjerët. Nëna jote… ajo që të rriti… më tha se e gjeti këtë shami te kulari i djepit, kur djepi erdhi te vija e mullirit.

Unë do t’i them – Kudo mund të gjendem dy shami që ngjajnë diku me njëra-tjetrën. Ti je në shërbim të dikujt që kërkon pasurinë dhe hiret e kësaj gruaje…  Verbani i dreqit!

Ai do të më thotë – I verbër nuk jam unë, por ti…  I varfër dhe i përndjekur, do të vërtitesh visesh të huaja.

Unë do t’i them – Zhduku! Zhduku! Zhduku!

Ai do të më thotë – Ç’fund të hidhur do të kesh!

Unë do t’i them – Meqë je i verbër, kërkon të na hiqesh për shortar!

Ai do të më thotë – Historia jote as që ka nevojë për shortar. Po nuk vure mend, do të jesh baba i fëmijëve të tu dhe vëlla i tyre. Do të jesh burrë i gruas tënde dhe bir i saj. Edip!

Unë do t’i them – A mos vallë je i pavërtetë, ti që nuk e njeh dhimbjen?!  Ik prej meje, që ta shoh me sy zbrazësinë që jam unë! A mos vallë unë komunikoj me një fantazmë që s’e nxjerr dot prej vetes?!

Nuk mund t’i rezistoja përfytyrimit tim?

Kori i grave –

Arra do të mbajë.

Gështenja… më pak.

Hardhitë do të mbajnë…

Vjen buzmi bujar

Me gjeth e me bar

Me keca e shtjerra

Mbas tyre vjen vera

Mirëseardhtë

E ardhtë e bardhë

Me një vit të mbarë

Si mendoni ju, regjisor, ku e dreqosa?

Unë nuk kam se çfarë të them më. Atëherë, erdhët ju.

Oh, sa e përjetova çastin e lirisë sime! Ju falënderova me gjithë zemër që ia dolët të vinit. Mendoja se kisha bërë më të mirën time, duke i mbajtur ata njerëz në sallë, po siç e patë: ju erdhët, ata ikën. Jua thashë se sa u përpoqa t’i ndaloja.

Ta besoja?

Më thoni: Si mendoni, regjisor, ku e dreqosa? Shprehuni lirshëm: siç e shihni, jemi vetëm për vetëm. Pse ia ke ngulur sytë derës aq fort? Mos do të ikësh? Nuk mund të shohim pakëz ashtu, se na shkon mendja për keq. Keni të drejtë nëse ua vret pak sytë kjo pamje. E di, na duhet një godinë e mirëfilltë teatri, por unë mendova të paktën ta ruajmë pa u prishur edhe këtë sallë që kemi, që, edhe kështu siç është, ia kanë vënë syrin ca që kanë lekë, por që nuk i lidh gjë me artin. Më thoni: Si mendoni, regjisor, ku e dreqosa?

Më lejo të ulem pak. Vetëm tashti po shfrytëzoj rastin t’ju them se kam një javë pa gjumë. Qysh se kam marrë përgjigjen tuaj pozitive, pra që do të vini për shfaqjen, unë bëj roje përnatë këtu në sallë. Ata që ia kanë vënë syrin, mezi presin rastin ta gllabërojnë këtë vend për qëllimet e tyre që, sigurisht, nuk lidhen me artin, dhe unë nuk doja, në asnjë mënyrë, të turpërohesha me ju. Prandaj…

“Prandaj” mezi doli nga ai trup i drobitur nga lodhja e pagjumësia, që u mbështet në karrige.

Nuk kërkoj më që të flisni: e gjata. Jeni ju fajtori, vëlla. Ju.

E dija që nuk po më dëgjoni. E dija se ju kanë thënë që unë jam një endacak i pastrehë… se duke ruajtur këtë godinë, kam një vend ku të fus kokën…

Ku shkuan fjalët e mëdha që thoni nëpër gazeta për teatrin!?

Kjo quhet hipokrizi!

Prandaj jua ngrita këtë kurth: këtu nuk kishte këmbë njeriu: as që do t’ia dijë njeri te ne për teatrin.

Kaq më duhej të zbuloja se jeni ju fajtori, vëlla.

Ky konflikt mbyllet këtu.

Po shkoj t’ia tregoj botës.

Nuk e di se çfarë ka thënë.

E ndjeva si nevojë të thosha: ja, kjo ishte.


Your email address will not be published. Required fields are marked *